f

Անկախ

Հրաչյա Ռուխիկյանի Թումանյանե գանձատուփը


Հովհ. Թումանյան -152

Պարբերաբար թերթում եմ ,Հովհաննես Թումանյանե հանրագիտարանը։ Հարազատական զգացմունքներ են ծնվում բոլոր նրանց հանդեպ, ովքեր նկատելի ավանդ ունեն բանաստեղծի մասին ստեղծված գրականության և արվեստի գործում։ Նախանձ չեմ, սակայն մի տեսակ սկսել եմ նախանձել մեծն Թումանյանի ժամանակակիցներին։

ՀԽՍԽ ժողովրդական նկարիչ Հրաչյա Ռուխկյանը մոտ 8 տարեկան է եղել, երբ կյանքից հեռացել է անվանի բանաստեղծը, բայց նա 1950-ական թվականներից կարողացել է դառնալ նրա ժառանգների լավ բարեկամը, նրանց հետ քայլել է նրա ոտնահետքերով և որպես բարեկամության արգասիք ստեղծել մի գունեղ գանձատուփ, այսօր արդեն սրբացած մասունքների մի ուշագրավ շտեմարան։ 1945թ-ին նա պատկերազարդել է Հովհաննես Թումանյանի ,Պողոս-Պետրոսե բալլադը։ Նկարազարդել է նաև՛՛Ծաղիկների երգը՛՛ (1950թ.) և ՛՛Իմ ընկեր Նեսոն՛՛ (1956թ.) գործերը։

1957թ., երբ Թումանյանի դուստր Սեդան ամուսնացել է էներգետիկ Գևորգ Փերիխանյանի հետ Լուսակերտի նրանց ամառանոցում սկսել են հավաքվել ժամանակի նշանավոր մտավորականներ, այդ թվում Հրաչյա Ռուխկյանը։

Հովհաննես Թումանյանի ընտանեկան միջավայրում Ռուխկյանը միշտ զգացել է բանաստեղծի շունչը, հաղորդակից դարձել նրա մտքերին։ Նա սպասված հյուր է եղել բոլոր կազմակերպվող միջոցառումներին, երգել ու իր հումորով զվարճացրել բոլորին։ Թումանյանի թոռնուհին Իռմա Սաֆրազբեկյանը տարիներ հետո հիշել է. ՛՛Մեր մարդաշատ հյուրերի ժամանակ նա նստում էր հեռումի կողմում և ուրվանկարներ անում՛՛։

Տարբեր հեղինակների Թումանյանի ավելի քան 50 դիմանկարներից կոմպոզիցիոն կառուցվածքով աչքի է ընկնում Ռուխկյանի ՛՛Հովհաննես Թումանյան՛՛-ը (1969թ.), որ պահվում է նրա թանգարանում։ Ռոմանտիկ, երազկոտությամբ լի դիմանկարը պատկերված է Լոռու բնության ընդհանուր ֆոնին։ Այդ պատկերի խճանկարը (բարձրությունը 8մ) նույն տարում տեղադրվել է Ալավերդի քաղաքում, Դեբեդ գետի աջ սարալանջին։

Այդպիսի մի խճանկար էլ կա Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան դպրոցի նախասրահում։ Մի ուրիշ դիմանկար էլ Ռուխկյանը զետեղել է իր ՛՛Բույլ հանճարաց՛՛ շարքում Սայաթ Նովայի կողքին (1945թ.)։

1964թ. Հովհաննես Թումանյանի տուշով արված դիմանկարից բանաստեղծը բարի ժպիտով ներկայանում է դիտողին, նրան տանում իր Թումանյանական աշխարհ։

ՈՒշագրավ է նաևՀրաչյա Ռուխկյանի ՛՛Հառաչանք՛՛ գործը։ Թումանյանի դիմանկարի մի տարբերակ էլ 1985թ Ռուխկյանը արել է կավճանկարով։ Հովհ. Թումանյանի 100 ամյա հոբելյանական տարում թողարկվել են ծրարներ և նամականիշներ Ռուխկյանի նկարներով։

1956թ-ին Ռուխկյանը նկարել է նաև Օլգա Թումանյանի դիմանկարը՝ ՛՛Թումանյանի այրին՛՛(ածուխ, մատիտ)։ Այդ ժամանակ Օլգան պատկառելի տարիքի էր, և գրեթե չէր տեսնում, բայց նկարչին ասել է, որ Թումանյանին շատ ավելի հաջող է նկարել քան իրեն,  ՛՛այդ վիճակում չարժեր նկարել, ջահել ժամանակ պետք է նկարեյիր՛՛։

Թումանյանի հետ կապված ամեն մի հիշողություն, ամեն մի մանրուքն անգամ մեզ ավելի է մոտեցնում բանաստեղծին և ջերմացնում մեր հոգիները։ Կասկածից վեր է, որ վերը ասվածը այդ առումով բացառություն չէ։

Հ.Գ.1 Այսօրերին լիովին համահունչ է և այլ արժևորում կարող է ստանալ այն իրողությունը, որ Հրաչյա Ռուխկյանը 1983թ-ին Ստեփանակերտում հիմնել է արվեստի դպրոց և իր գործերից 60-ը՝ այդ թվում թումանյանական թեմայով նկարներ նվիրաբերել դպրոցին։

Հ.Գ.2 Չկարողացա չտրվել գայթակղությանը և ներկայացնում եմ ՛՛Հովհաննես Թումանյան՛՛ հանրագիտարանի մեր տարածաշրջանի հետ կապված որոշ հիշատակումներ՝ Ալավերդու միջնադարյան  կամրջի մոտ 1986թ-ին տեղադրվել է ՛՛Հառաչանք՛՛ պոեմի ծերունու արձանը (քանդակագործ Ռաֆայել Ջավախյան)։ ՛՛Թումանյանի աշխարհում՛՛ (2015թ) և ՛՛Կիկոսի մահը՛՛ (2018թ) նկարները և ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Արմեն Վահրամյանի Թումանյանական գործերի այլ նկարազարդումներ ժամանակին տեղ են գտել Երևանի ժողովրդական ստեղծագործության տանը և ՀՆՄ-ում կազմակերպված՛՛Թումանյանական աշխարհը՛՛ խորագրով ցուցահանդեսներում։ Վերջերս հավերժի ճամփա բռնած ճանաչված մանկագիր Սուրեն Մուրադյանի ՛՛Թումանյանի հետ՛՛ (2014թ) գրքի շապիկի Հովհաննես Թումանյանի լուսանկարում  ուրիշ մի ժպիտ կա ու հավատ։

Վաղարշակ ՂՈՐԽՄԱԶՅԱՆ

Հրաչյա Ռուխիկյան Հովհաննես Թումանյան Վաղարշ Աբրահամյան Հայաստան

Այլ հոդվածներ հեղինակից

Հանուն Հայաստանի վաղվա պետք է թույլ չտալ մարտի 1-ի հանրահավքը։ Թեկուզ Նիկոլին նախօրոք մեկուսացնելու գնով
Հիշատակի եւ զորակցության հավաք Բաղրամյան պողոտայում (ուղիղ)
Թուրքիայի վերջին հույսը Մարտի 1–ն է. ինչու է Նիկոլը «հանրահավաք» հրավիրում, ինչ պետք է անել և ինչ է սպասվում. քաղաքագետ
Նա արդեն հազարավոր մարդկանց է սպանել, նա մարդու մահից չի վախենում, եթե դա իր մահը չէ. Արփինե Հովհաննիսյան
Ես ոստիկանությանը հորդորում եմ մեկ վայրկյան շուտ կանգնել ՀՀ զինված ուժերի կողքին. Վալերիյ Օսիպյան. Hraparak.am
«Համբերության բաժակը լցրեց». Հայաստանի անցումային կառավարության ղեկավարի թեկնածու Մանուկյանը Փաշինյանի քաղաքականության մասին. RT
Նիկոլը տարիներ առաջ կամ բումերանգի էֆեկտը,տեսանյութ
Արցախցինե՛ր, մեր բոլորիս պայքարը հանուն պետության պահպանման գործընթաց է, որը մտնում է հաղթական փուլ. Ղարամյան
Փաշինյանը Մարտի 1-ին հանրահավաք կանցկացնի
Քաղաքական Դիակը մինչեւ վերջ պայքարելու է, ամեն ինչ ու ամենին զոհելու է, եթե ՀԱՊՔ-ի պայմանագիրը չլիներ, կդիմեր Թուրքիային Հայաստան զորք մտցնելու համար
Այս մի քանի օրում որոշվելու է ամբողջ պայքարի ճակատագիրը, վճռական օրերն առջևում են․ Վազգեն Մանուկյան
Աշխարհում կորոնավիրուսից  մահացածների թիվը գերազանցել է 2,5 միլիոնը
«Գագիկ Սողոմոնյանի լուսանկարը ԱԱԾ շենքի պատին». Ադեկվադի յուրօրինակ ակցիան
Սննդաբանը պատմել է. թե ովքեր չպետք է հում բանջարեղեն ուտեն
Երիտասարդին, ում Նիկոլ Փաշինյանն ասել էր «Քո հետևից կգան», ծեծել են՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ. Yerkir.am
Գերիների, Արցախի կարգավիճակի և օտարերկրացիների մուտքի մասին. պաշտոնական Ստեփանակերտի կոշտ արձագանքն Ալիևին
Ռուսաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի 11.534 նոր դեպք
ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանի պատասխանները «Արմենպրես» լրատվական գործակալության հարցերին
Քանյե Ուեսթն իր  նախընտրական  քարոզարշավի  վրա 12 միլիոն դոլար  է ծախսել    
Գիտնականները պարզել են, որ B6 վիտամինի պակասը բարդացնում է կորոնավիրուսի ընթացքը
ՀՀ Զինված ուժերի բոլոր ստորաբաժանումները միացել են Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջին
Փաշինյանը հիստերիկ նոպայի մեջ է. ուժայինները չեն ենթարկվում Օնիկ Գասպարյանին ձերբակալելու նրա հրահանգին.Mediaport
Ժողովուրդը կանգնած է բանակի կողքին, բանակը՝ ժողովրդի կողքին. Վազգեն Մանուկյան
Արմեն Սարգսյանը վերադարձրեց Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելու հրամանագրի նախագիծը
Սպայի խոսքից այն կողմ բարձր ազնվության այլ աստիճան չպետք է լինի․ Սեյրան Օհանյան
Ավելին
Ավելին