f

Անկախ

Երբ և ինչպես Միացյալ Նահանգները խաղի մեջ կմտնի Ղարաբաղում


Առայժմ ԱՄՆ-ն չի կողմնորոշվել, թե որն է իր ղարաբաղյան քաղաքականությունը: Վաշինգտոնում ձգտում են հասկանալ՝ որքանով են Հայաստանի հետ իրենց հարաբերությունները կարևոր առանցքային ոլորտներում՝աշխարհաքաղաքական, անվտանգության, տնտեսության և մարդասիրական ոլորտներում: Բայց և Վաշինգտոնում չեն պատրաստվում իսպառ հեռու մնալ անդրկովկասյան գործընթացներից:

ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը հեռախոսազրույց է ունեցել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ: Համապատասխան հաղորդագրությունը տարածել է Հայաստանի կառավարության ղեկավարի մամլո ծառայությունը: Ընդ որում, նշվել է երկու բանակցային հարց:

Առաջին՝ կողմերը քննարկել են ղարաբաղյան պատերազմից հետո ստեղծված իրավիճակը տարածաշրջանում՝ նշելով «խաղաղ գործընթացի վերականգնման անհրաժեշտությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակներում»: Երկրորդ՝ Փաշինյանը բարձրացրել է հայ «ռազմագերիների» հարցը, որոնց ամերիկյան կողմը տեսնում է Մինսկի խմբի համանախագահների գործունեության համատեքստում:

Սակայն նշված թեզերը վերծանված չեն քաղաքական իմաստով, ինչը հարուցել է որոշակի արձագանք որոշ հայ փորձագետների շրջանում, որոնք սկսեցին ինտրիգ սարքել: Քննարկելով Բլինկենի և Փաշինյանի զրույցը՝ նրանք սկսեցին պնդել, որ նախ՝ պետք է ընդունել «Հայաստանի և ԱՄՆ-ի հարաբերության մակարդակի իջեցումը», այն դեպքում, երբ Փաշինյանը հաղորդակցվում է անձամբ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Երկրորդ՝ նրանք հարց են տալիս՝ ինչու Բլինկենը չի կապվել իր հայ գործընկեր Արա Այվազյանի  կամ Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ: Այդ առնչությամբ Հայաստանի ամերիկյան հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Սուրեն Սարգսյանը մատնանշում է, որ «Վարչապետի հետ խոսել է ոչ Ջո Բայդենը կամ Քամալա Հարիսը, իսկ Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարի հետ բանակցություններ է վարել ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ֆիլիպ Ռիկերը»:

Դրա հիման վրա եզրակացություն է արվում, որ «Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն լուրջ օրակարգ չունեն, որը հարկ լինի քննարկել պետությունների ղեկավարների մակարդակով»: Սակայն Սարգսյանն ավելի հեռու գնացող եզրակացության է հանգում՝ պնդելով, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանի իրավիճակին նայում է հայկական սփյուռքի աչքերով, որը «վերջին ժամանակներս ստանձնել է հայկական պետության որոշ գործառույթներ»: Եթե դա իրոք այդպես է, ապա Բլինկենի զանգը Երևան ընկալվում է այլ քաղաքական համատեքստում:

Վաշինգտոնը հասկացնում է, որ Հայաստանում առկա խոր քաղաքական ճգնաժամի պայմաններում, որտեղ գոյություն ունեն հրապարակային և ոչ հրապարակային «ուժերի կենտրոններ», նա հենց Փաշինյանին է  համարում գլխավոր կենտրոնը, որտեղ ընդունվում են բոլոր որոշումները: Ընդ որում, նրան փաստացի աջակցություն ցույց տալով հանդերձ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը սկզբունքային տարաձայնություններ չունի Ռուսաստանի և Ադրբեջանի՝ որպես Ղարաբաղի վերաբերյալ 2020 թ. նոյեմբերի 10-ի եռակողմ համաձայնության ստորագրողների հետ, այդ առումով անգամ Թուրքիայի հետ:

Միաժամանակ հստակություն չկա նաև ամերիկացիների ենթադրյալ գործողությունների վերաբերյալ ԵԱՀԿ ՄԽ ձևաչափով, որը վերջին ժամանակներս  կարծես ակտիվացել է՝ հանդիպումներ անցկացնելով թե՛ իր կազմով, թե՛ հակամարտող կողմերի հետ: Հայաստանը հանդես է գալիս Մինսկի խմբում Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին հարցը մտցնելու օգտին, որը եռակողմ խաղաղության համաձայնության մասնակիցները թողել են փակագծերում: Ադրբեջանը կուզենար ողջ տարածաշրջանն իր հսկողության տակ վերադարձնել՝ հայտարարելով, որ «կոնֆլիկտն սպառված է», թեպետ շարունակում է բանակցությունները ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում: Բայց միջնորդական գործընթացը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ Բաքուն և Երևանը կունենան իրենց համար ընդունելի բանակցային օրակարգ: Այն դեռևս չկա, և ԱՄՆ-ն, ինչպես և մյուս համանախագահները, պաշտոնական մակարդակով լռություն են պահպանում: Ավելին, եթե ղարաբաղյան պատերազմից անմիջապես հետո արևմտյան փորձագետները պնդում էին, որ «Փարիզը և Վաշինգտոնը փորձեր կձեռնարկեն Մինսկի խմբի միջոցով «հետ բերել ազդեցության թեկուզ մի մասը տարածաշրջանում», ապա այժմ Jamestown Foundation կենտրոնն արձանագրում է, որ ԵԱՀԿ ՄԽ ներսում հակասություններ են առաջացել: Նա մատնանշում է վերջերս Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերի գծով պետքարտուղար Ժան-Բատիստ Լեմուանի այցը Բաքու, որը նախագահ Իլհամ Ալիևի և արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հետ հանդիպման ժամանակ ցուցադրաբար ձեռնպահ մնաց Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքական կարգավիճակի հարցի հիշատակումից՝ նախընտրելով քննարկել տարածաշրջանում հաղորդակցական միջանցքների ապաշրջափակման հեռանկարները:

Այսուհանդերձ դեսպան Յան Քելլին, որ ներկայացրել է ԱՄՆ-ն Մինսկի խմբում, համարում է, որ վաղ թե ուշ Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ եռակողմ համաձայնության փոխարեն պետք է երևան գա միջազգային համաձայնություն, որում պետք է սահմանվի թե՛ Լեռնային Ղարաբաղի, թե՛ խաղաղապահների կարգավիճակը: Քելլիի խոսքով՝ ամերիկացիները, որոնք «մինչ այս տարրալուծվել են Անդրկովկասում և չեն կարողացել արդյունավետ դեր խաղալ, կարող են փոխել իրենց դիրքը»: Բայց ինչպե՞ս: Ամեն ինչ կախված կլինի այն հանգամանքից, թե ղարաբաղյան հակամարտության առնչությամբ խաղաղապահ և դիվանագիտական ջանքերի տեսանկյունից ինչ հայեցակարգ կպաշտպանեն ԱՄՆ պետքարտուղարությունում: Մի քանի տարբերակ կա: Դրանցից մեկը, ինչպես գրում է ամերիկյան The National Interest պարբերականը, տարածաշրջանից Ռուսաստանի դուրսմղումն է Թուրքիայի միջոցով, բայց այդ դեպքում հարկ կլինի «հաշտեցնել հայերին Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ իրենց համար ընդունելի պայմաններով, Մոսկվային դնելով անբարենպաստ լույսի տակ երկու հակամարտող կողմերի աչքում»: Կամ սկսել հակամարտությունը փոխադրել քաղաքական-իրավական հարթություն՝ ելնելով էթնոքաղաքական հակամարտությունների կարգավորման փորձից, լինի դա Կիպրոսը, Մերձավոր Արևելքը թե Բալկանները:

Վաշինգտոնն առայժմ չի կողմնորոշվել: Այնտեղ գուշակում են՝ կպահի արդյոք Փաշինյանն իշխանությունը և կդառնա արդյոք այն ուժը, որը կհամախմբի պառակտված, հյուծված ու հիասթափված հայ հասարակությանը: Բայց և ամերիկացիները չեն պատրաստվում լրիվ հեռու մնալ Անդրկովկասում տեղի ունեցող գործընթացներից: Բլինկենի զանգը Երևան դրա վառ ապացույցն է:

Ստանիսլավ Տարասով

Աղբյուրը՝ ИА REGNUM

 

Աշխարհում Հայաստան ԱՄՆ

Այլ հոդվածներ հեղինակից

ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանի պատասխանն Ադրբեջանի նախագահի հայտարարության վերաբերյալ լրատվականների հարցին
Ադրբեջանի ժողովուրդը կվերադառնա Զանգեզուր.Ալիև
Շուռնուխցիները հայհոյել են վարչապետի շքախմբին վերջիններս մեծ արագությամբ մեքենաները քշել են ու հեռացել.՛՛Հրապարակ՛՛
Բրիթնի Սփիրսին  քննադատել են  BLM  շարժմանը  սատարելու համար
Նյու Յորքում հրաձգության արդյունքում մեկ  զոհ և  երկու վիրավոր  կա
Ադրբեջանի ավտորիտարիզմը և Բաքվի «Ռազմավարի զբոսայգին». Eurasianet (ԱՄՆ)
Ալիևը պատմել է Ղարաբաղում Իսկանդերի մասին նամակին ՌԴ ՊՆ պատասխանի մասին
՛՛Հրապարակ՛.Սյունիքում են ԱՄՆ դեսպանը,Արմեն Աարգսյանը և Փաշինյանը.մարդիկ տագնապած են
Քննարկումն ավարտվեց. ԵԽԽՎ-ն ոչ մի բանաձև, որոշում, հայտարարություն չընդունեց հայ ռազմագերիների մասով
Ես իրեն չեմ էլ ուզում տեսնել. Կապանի քաղաքապետը՝ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Սյունիք այցելելու մասին
«Ճշմարտությունը կարող է բացահայտվել միայն իշխանափոխության դեպքում». Օնիկ Գասպարյան. 168.am
Քիչ առաջ հանդիպել եմ Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահ Ջիանի Բուքիքիոյի հետ:
«Հայրենիք» կինոթատրոնի սեփականատերն ուզում էր փոխել շենքի արտաքին տեսքը. Քաղաքապետարանը մերժել է
Բացառվում է, որ մենք հանդիպենք Փաշինյանին. նրան սպասող չկա. Գորիսի փոխքաղաքապետ
 Հայտնաբերվել է զինվորի դի՝ ծառից կախված վիճակում. ՊՆ
Արսեն Թորոսյանն աշխատակազմին է ներկայացրել ֆեյքերի ՊՈԱԿ-ի նոր տնօրենին
Սինգապուրում շնչառության  միջոցով COVID-19-ի թեսթավորման  համակարգ  են  ստեղծել
Թրամփը՝ Պուտինի հետ հարաբերությունների մասին
Ռուսաստանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի 8 164 նոր դեպք
Նիկոլ Փաշինյանը խիստ գաղտնի պայմաններում ուղևորվել է Սյունիքի մարզ
Ինդոնեզիայում  6.0  մագնիտուդով  երկրաշարժ է  տեղի  ունեցել
Տեխասի բնակիչները ցանկանում են Մեթյու Մակքոնահիին նահանգապետ դարձնել
ԱՀԿ-ում պատմել են  կորոնավիրուսը վերահսկողության տակ վերցնելու հնարավոր ժամկետի մասին
Կրեմլում օտարերկրյա գործընկերներին կոչ են արել  հրաժարվել «հակառուսական զանգվածային փսիխոզից»
Եթե նախօրոք չեն պայմանավորվել ռուսական պատվիրակության հետ, ապա ստացվում է, որ իր չհամաձայնեցված քայլով հայկական կողմը, փաստորեն, խփել է բանակցություններին
Ավելին
Ավելին